6 grudnia 2015 | MALI I DUZI BOHATEROWIE
Historię tworzą wszyscy ludzie, jednak ta zazwyczaj pamięta tylko wielkich bohaterów. Z wystawą stałą ECS jest wprost przeciwnie. Opowiadamy nie tylko o ludziach z pierwszych stron gazet, ale i o niesamowitych losach bohaterów drugiego, trzeciego, czwartego… planu, których zaangażowanie stanowiło o sile Solidarności i przesądzało o jej powodzeniu. Posłuchajcie opowieści o tych, których pragnienie wolności wprowadziło w zdumienie cały świat.
 
oprowadza | Adam Czubaszek
Równolatek polskiej wolności, urodził się w 1989 roku. Z wykształcenia anglista, tłumacz. W ECS pracuje od 2012 roku, współtworzył salę F wystawy stałej, m.in.: tłumaczył teksty, prowadził wybór i zakup zdjęć, pozyskiwał licencje i odpowiadał za korespondencję z zagranicznymi instytucjami.
– Z wykształcenia nie jestem historykiem, ale fascynuje mnie historia najnowsza, uważam, że brakuje jej w szkołach – mówi Adam Czubaszek. – Fascynuje mnie zjawisko społeczne, jakim był ruch solidarności w skali całego świata.
Po godzinach Adama pasjonują: muzyka, koncerty, perkusja i sztuka ulicy. Podróżuje autostopem i z upodobaniem poznaje ludzi z różnych stron świata.

                                                                             
 
3 stycznia 2016 | SOLIDARNOŚĆ – POKOJOWA REWOLUCJA WOLONTARIUSZY
„Autentyczny nowy wynalazek historii” – napisał o modelu rewolucji, jaką była Solidarność, znany brytyjski historyk Timothy Garton Ash. By ten eksperyment mógł zakończyć się sukcesem, potrzebne były dziesiątki lat bezinteresownego zaangażowania setek tysięcy ludzi i solidarne wsparcie społeczności międzynarodowej. Odważnie można stwierdzić, że Solidarność to największa akcja wolontariuszy w dziejach ludzkości. Na jakim polu Solidarność dokonała jeszcze milowych kroków w dziejach ludzkości? Opowiemy Ci o tym na naszej wystawie.
 
oprowadza | Adam Cherek
Historyk i archiwista z zacięciem organizacyjnym, bo poukładany jak ekonomista (absolwent technikum ekonomicznego) i zdyscyplinowany jak marynarz (po rocznej zasadniczej służbie na flagowym okręcie, niszczycielu rakietowym ORP „Warszawa”). Urodził się w Tczewie. W ramach badań prowadzonych na potrzeby pracy magisterskiej odbył ok. 40 wywiadów z posłami tzw. Sejmu kontraktowego, jak i osobami związanymi z ówczesnym parlamentem, w tym m.in. z premierem Tadeuszem Mazowieckim. W 2009 roku rozpoczął pracę w Europejskim Centrum Solidarności i studia doktoranckie na Uniwersytecie Gdańskim. Zakres jego badań obejmuje historię wyborów czerwcowych w 1989 roku i parlamentu zwanego kontraktowym (1989–1991). Interesuje się koszykówką, tae bo i podróżami. Uwielbia spacery po lesie i naturalne piwa. Ponad wszystko stawia rodzinę i przyjaciół.
                        

7 lutego 2016
| MONA LISA WYSTAWY STAŁEJ ECS. WYPRAWA SZLAKIEM EKSPONATÓW
„Mona Lisą byłaś mi…” – o wielkiej miłości śpiewał popularny zespół lat 80. Papa Dance. Mona Lisą wystawy stałej ECS są TABLICE 21 POSTULATÓW, czyli lista żądań ogłoszonych 17 sierpnia 1980 roku przez robotników okupujących Stocznię Gdańską im. Lenina. To w konsekwencji tego strajku powstała Solidarność. TABLICE 21 POSTULATÓW w 2003 roku zostały wpisane na listę najbardziej wartościowych dokumentów świata UNESCO – „Pamięć Świata”.
To nie wszystko, czym Was zaskoczymy. Na wystawie ECS dotkniecie wielu eksponatów, które są świadkami historii – tę historię chcemy Wam opowiedzieć.
 
oprowadza | Karolina Lejczak-Pastuszka
Historyk i muzealnik. Absolwentka Uniwersytetu Gdańskiego. Prowadziła zajęcia z historii sztuki i kultury. Pracowała w Centrum Sztuki Współczesnej Łaźnia. W 2011 roku weszła w skład zespołu przygotowującego wystawę stałą ECS. Na co dzień opiekuje się kolekcją zbiorów artystycznych ECS i pamiątkami historycznymi oraz poszerza ich zbiór.

                                                                                     
 
6 marca 2016 | STOCZNIA W ROLI GŁÓWNEJ
Historia ma wielu bohaterów: indywidualnych, zbiorowych, tragicznych, romantycznych. Stocznia Gdańska jest po trosze każdym z nich. Jest bohaterem indywidualnym – ponieważ taka stocznia jest tylko jedna, zbiorowym – bo tworzyło ją przez dziesięciolecia ponad 120 tysięcy ludzi, tragicznym – ponieważ ma w swojej historii czarne karty, jak Grudzień ’70 i upadek zakładu, oraz romantycznym… bo tu zaczęła się Solidarność!
Zwiedzając wystawę stałą, przyjrzymy się tej ważnej przestrzeni europejskiego dziedzictwa. Śledząc wydarzenia ostatnich dziesięcioleci, zobaczymy stocznię i związanych z nią ludzi w roli głównego bohatera niezwykle inspirującej opowieści.
oprowadza | Andrzej Trzeciak
Jako historyk nie lubi nazbyt koturnowego podejścia do historii, jako muzealnik nie przepada za słowem kustosz. O historii stara się mówić zajmująco, czasem anegdotycznie, bo anegdota to czytelny skrót rzeczywistości. Jako historyka sztuki fascynuje go przedmiot, rzecz – ostatnio stoczniowe narzędzia, ponieważ stocznia to przestrzeń, którą bada i opisuje. Dlaczego?
– To fascynująca europejska historia ostatnich 200 lat, Napoleon Bonaparte i pruski militaryzm, totalitaryzmy i Solidarność, robotnicze rewolty i techniczne innowacje, a przy tym unikatowy dizajn, architektura, sztuka, pytania o przyszłość i dziedzictwo przeszłości, wszystko na 70 hektarach wokół ECS, w zasięgu ręki! – mówi Andrzej Trzeciak.
                                                       
                              

3 kwietnia 2016 | KULTURA POKOJOWYCH PRZEMIAN
Logo Solidarności wpinał w klapę marynarki Jack Nicholson i na sztandarach nieśli mongolscy rewolucjoniści. „Człowiek z żelaza” Andrzeja Wajdy, mimo cenzury w kraju, pojechał do Cannes i został entuzjastycznie przyjęty przez krytyków. Cenzura nie przepuściła w „Człowieku z marmuru” sceny, w której Agnieszka (Krystyna Janda) wiesza na stoczniowej bramie bukiet kwiatów. Dziś pomnik Poległych Stoczniowców przypomina o krwi przelanej za wolność.
Opowiemy Państwu o tym, jak niezależna kultura przyczyniła się pokojowych przemian w Polsce – od momentu narodzin opozycji po zwycięstwo Solidarności. Nie zabraknie festiwalu w Jarocinie, Pomarańczowej Alternatywy czy rysunków satyrycznych Andrzeja Sadurskiego.
 
oprowadza | Magdalena Staręga
Absolwentka historii sztuki na Uniwersytecie Gdańskim. Od 2011 roku uczestniczka Wydziałowych Studiów Doktoranckich Historii i Historii Sztuki na swojej macierzystej uczelni. Zajmuje się zagadnieniem architektury XIX-wiecznego Gdańska. W Europejskim Centrum Solidarności przez trzy lata pracowała nad tworzeniem wystawy stałej. Aktualnie zajmuje się dziedzictwem kulturowym.
                                                                                
 
1 maja 2016 | MAJOWE POCHODY I ZADYMY. Opowieści fotografów
1 Maja na trybunie honorowej stawał „aparat partyjny” i pozdrawiał barwny korowód stoczniowców, tramwajarzy i sportowców... Komuniści mieli swoje Święto Pracy, a opozycjoniści rocznicę ustanowienia Konstytucji 3 maja. Te nielegalne dla władz obchody – przemarsze poprzedzone liturgiami w kościołach z głośnymi śpiewami „…Ojczyznę wolną racz nam wrócić Panie” – bardzo często kończyły się zadymami. Milicja używała pałek, gazu łzawiącego i polewaczek z wodą. Areszt nierzadko kończył się procesem i wyrokiem więzienia. Zapraszamy na spacer śladem 1-majowych pochodów, 3-majowych obchodów i kampanii wyborczej w maju 1989 roku. Zdemaskujemy tajemnice pracy fotoreporterów, których zdjęcia po latach są świadectwem prawdy i źródłem wiedzy nie do przecenienia.
 
oprowadza | Grażyna Goszczyńska
Fotograf i historyk, muzealnik z długoletnim doświadczeniem. Opiekun kolekcji fotografii w Dziale Archiwum ECS. Kurator lub jego asystent blisko stu wystaw w Gdańskiej Galerii Fotografii. Bywała powoływana jako biegły sądowy w zakresie powojennej ikonografii Gdańska. Prywatnie, w genach po babci odziedziczyła pasję społecznej działalności na rzecz dobra wspólnego. O fotografii i fotografowaniu wie wszystko :)
                                                                                               
 
5 czerwca 2016 | SKĄD TEN CORTEN? RZECZ O ARCHITEKTURZE BUDYNKU
Co łączy Bilbao i Paryż? Architektura budynków, które stały się ikonami. Muzeum Guggenheima czy Centre Pompidou to obiekty rozpoznawalne na całym świecie. W Gdańsku na terenach postoczniowych też powstał budynek, który zyskał już bardzo wiele recenzji znawców i publiczności. Siedziba Europejskiego Centrum Solidarności inspirowana jest stocznią, w opinii jury wybierającego najlepszy projekt architektoniczny – spośród 58, które napłynęły na konkurs – najlepiej oddaje siłę ducha ruchu solidarnościowego oraz symboliczny, przemysłowy charakter tego miejsca.
Podczas spotkania dowiedzą się Państwo: dlaczego ściany są pochyłe i czy tak miało być? Dlaczego rdza pokryła blachę nim budynek otwarto? I co łączy go ze stadionem piłkarskim? Wspólnie: odkryjemy znaczenie użytych kolorów, poszukamy dolnego źródła ciepła, odnajdziemy detale stoczniowe, które projektanci ukryli wewnątrz bryły. I gdzie „nieznany człowiek z wąsem”, jak o Lechu Wałęsie pisał Jacek Fedorowicz, ma swoje biuro. W czasie podróży po budynku wejdziemy także do miejsc na co dzień niedostępnych. Na koniec opowiem o Znaku Dziedzictwa Europejskiego, który otrzymały: Sala BHP, Brama nr 2, pomnik Poległych Stoczniowców 1970 roku wraz z placem Solidarności oraz ECS.
 
oprowadza | Paweł Golak
Gdańszczanin, historyk, muzealnik, menedżer kultury. Zastępca dyrektora ds. muzealno-archiwalnych i biblioteki oraz p.o. zastępca dyrektora ds. finansowych i administracji w Europejskim Centrum Solidarności.
Kierownik projektu oraz zespołu przygotowującego i realizującego wystawę stałą, a później przestrzeń edukacyjną dla dzieci – Wydział Zabaw. Czas spędzony na Wydziale Mechanicznym Politechniki Gdańskiej przesądził, że był także pełnomocnikiem dyrektora ds. budowy nowej siedziby Centrum. Z ECS związany od momentu powstania instytucji w 2007 roku. Wcześniej pracownik Narodowego Muzeum Morskiego i Archiwum Państwowego w Gdańsku. W 2015 roku odznaczony Brązowym Medalem „Zasłużony dla Kultury Polskiej Gloria Artis”.
O jego stosunku do życia świadczą, jak mawia młodszy syn, liczne „zmarszczki śmiechowe”.
 
3 lipca 2016 | SIŁA BEZSILNYCH
Jak żyło się w kraju socjalistycznym pod codziennym ostrzałem cenzury i propagandy? O czym marzyli ludzie, którzy nie mieli paszportów, a telefon czy samochód był nieosiągalnym luksusem? Dlaczego wychodzili protestować na ulicach?
Opowiemy o tzw. polskich miesiącach – Czerwiec ’56, Marzec ’68, Grudzień ’70, Czerwiec ’76 – których doświadczenie na trwałe zakorzeniło się w świadomości Polaków i stało się fundamentem naszej powojennej zbiorowej tożsamości. A także o strajku w Lublinie w lipcu 1980 roku, który wielu historyków uznaje za preludium gdańskiego Sierpnia ’80.
Zobaczcie, jak pierwsze kroki stawiała opozycja w Polsce i sami orzeknijcie, czy ruch Solidarności musiał powstać, a może był to przypadek?


  oprowadza | dr Jakub Kufel
Historyk i politolog, absolwent Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Obronił pracę doktorską na temat zróżnicowania ideowego opozycji w latach 70. Pracuje w Wydziale Myśli Społecznej ECS, gdzie zajmuje się projektami naukowymi oraz wydawniczymi. Prowadzi zajęcia dla studentów z zakresu transformacji ustrojowej, zarządzania projektami oraz seminaria licencjackie i magisterskie. Prywatnie ojciec syna, mąż żony i entuzjasta treningów crossfit.

7 sierpnia 2016 | NARODZINY SOLIDARNOŚCI
TABLICE 21 POSTULATÓW, wpisane na listę najbardziej wartościowych dokumentów świata UNESCO „Pamięć Świata”, suwnica Anny Walentynowicz, oryginalny plan stoczni… – w sali A znajduje się najwięcej fizycznych eksponatów spośród wszystkich sal wystawowych w ECS. Za każdym z nich stoi pasjonująca historia. Nie zabraknie ciekawostek związanych z pozyskiwaniem obiektów oraz ich adaptacji na potrzeby wystawy. Tym ciekawsze to opowieści, że rozgrywają się w pełnej napięcia atmosferze 16-dniowego strajku okupacyjnego w Stoczni Gdańskiej im. Lenina, podczas których narodziła się Solidarność, ruch, który zmienił bieg historii całej Europy.
Czy wiecie… Czym stoczniowcy wypełniali strajkowe godziny, gdzie spali, co jedli, skąd się wzięli w stoczni dziennikarze i księża? – zapraszamy, opowiemy Wam te historie.

oprowadza | Karolina Lejczak
Historyk i muzealnik. Absolwentka Uniwersytetu Gdańskiego. Prowadziła zajęcia z historii sztuki i kultury. Pracowała w Centrum Sztuki Współczesnej Łaźnia. W 2011 roku weszła w skład zespołu przygotowującego wystawę stałą ECS. Na co dzień opiekuje się kolekcją zbiorów artystycznych ECS i pamiątkami historycznymi oraz poszerza ich zbiór.

 
4 września 2016 | DROGA DO DEMOKRACJI
Czy wiesz, że Polacy wymyślili, opatentowali i wdrożyli zupełnie nowy model rewolucji – bez rozlewu krwi, na drodze dialogu?
Po sześciu ciemnych latach stanu wojennego znowu pojawiła się nadzieja na wolność. Słabnąca pozycja ZSRR na arenie międzynarodowej, nowe, młode pokolenie opozycji, trzecie pielgrzymka Jana Pawła II do Polski i kolejna fala strajków…
Znowu nie zabraknie ciekawostek „od kuchni”… Jak na potrzebę wystawy tropiono perski dywan, który leżał na podłodze w Sali kolumnowej pałacu prezydenckiego w Warszawie, w której odbyła się inauguracyjna sesja obrad Okrągłego Stołu? Który eksponat trzeba było ściągnąć aż z Danii? Jak to możliwe, że wszyscy kandydaci Solidarności w pierwszych częściowo wolnych wyborach mieli zdjęcie z liderem Lechem Wałęsą (a może nie wszyscy)?
To dzięki dzisiejszemu przewodnikowi w zbiorach ECS jest największa w Polsce kolekcja plakatów wyborczych Solidarności z 1989 roku.

oprowadza | Adam Cherek
Historyk i archiwista z zacięciem organizacyjnym, bo poukładany jak ekonomista (absolwent technikum ekonomicznego) i zdyscyplinowany jak marynarz (po rocznej zasadniczej służbie na flagowym okręcie, niszczycielu rakietowym ORP „Warszawa”). Urodził się w Tczewie. W ramach badań prowadzonych na potrzeby pracy magisterskiej odbył ok. 40 wywiadów z posłami tzw. Sejmu kontraktowego, jak i osobami związanymi z ówczesnym parlamentem, w tym m.in. z premierem Tadeuszem Mazowieckim. W 2009 roku rozpoczął pracę w Europejskim Centrum Solidarności i studia doktoranckie na Uniwersytecie Gdańskim. Zakres jego badań obejmuje historię wyborów czerwcowych w 1989 roku i parlamentu zwanego kontraktowym (1989–1991). Interesuje się koszykówką, tae bo i podróżami. Uwielbia spacery po lesie i naturalne piwa. Ponad wszystko stawia rodzinę i przyjaciół.
2 października 2016 | SOLIDARNOŚĆ A RESZTA ŚWIATA
Kiedy o Solidarności zrobiło się głośno na świecie? Które wydarzenia udało się władzom ukryć przed zagranicznymi mediami, a które nie? Jak świat solidaryzował się z Polską, a jak Polacy solidaryzowali się z obywatelami innych krajów?
Pytania się mnożą, a historii do opowiedzenia są tysiące. Przywołamy tymczasem kilka: 8 września 1968 roku, Ryszard Siwiec, księgowy z Przemyśla, w akcie protestu przeciwko inwazji na Czechosłowację dokonał samospalenia na oczach szefów partii, dyplomatów i 100 tysięcy widzów; na Zachód wypłynęły: zdjęcie „Czas Apokalipsy” Chrisa Niedenthala oraz film z potrącenia i przejechania Jarosława Hyka przez ciężarówkę Zmotoryzowanych Odwodów Milicji Obywatelskiej; artyści świecili tryumfy – Literacki Nobel dla Czesława Miłosza i Złota Palma dla Andrzeja Wajdy…
Jak w pigułce zaprezentujemy zarys przemian w innych krajach europejskich. Czy wiesz, że ludzie trzymający się za ręce utworzyli ciągnący się przez trzy stolice ponad 600 km żywy łańcuch, w innym miejscu atrybutem protestujących były klucze, a jeszcze gdzie indziej, co pokażemy na archiwalnych zdjęciach, protestujący w środku flagi wycinali dziury?
oprowadza | Kacper Dziekan
Absolwent historii oraz wschodoznawstwa na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, a także Europejskiej Akademii Dyplomacji. Obecnie doktorant w Instytucie Wschodnim UAM. Spędził pół roku na Syberii studiując na Państwowym Uniwersytecie w Irkucku. W ECS organizuje międzynarodowe projekty obywatelskie, ze szczególnym uwzględnieniem obszaru byłego ZSRR – debaty, konferencje, warsztaty, spotkania i festiwale.

6 listopada | SOLIDARNOŚĆ I NADZIEJA
Po Sierpniu ’80 zdawało się, że wolność jest na wyciągnięcie dłoni. Do Solidarności dołączyło 10 milionów ludzi, tworząc największy oddolny ruch społeczny w bloku wschodnim i z pewnością jeden z największych w historii świata. To okres pełen wspaniałych inicjatyw prodemokratycznych – z jednej strony rozkwit niezależnej prasy i budowa pomników bohaterów, rozlanie się sławy Solidarności poza granice Polski i międzynarodowe laury dla polskich twórców, a z drugiej – kryzys bydgoski, tzw. dni bez prasy, czyli protest osób zaangażowanych w druk i sprzedaż propagandowych gazet oficjalnych, śmierć prymasa Wyszyńskiego, próba zamachu na Jana Pawła II…
Poznacie Państwo też kilka historii wystawy widzianej „od kuchni” – jak wyglądała przeprawa ze zdobyciem Nobla oraz do jakiej pomyłki doszło w sprawie podpisu osoby widocznej na zdjęciu i jak udało się zażegnać w tej sprawie piękną katastrofę.

oprowadza | Michał Lewandowski
Gdynianin, absolwent politologii i socjologii na Uniwersytecie Gdańskim oraz podyplomowych studiów historycznych na tej samej uczelni.
W 2007 roku rozpoczął pracę w Fundacji Centrum Solidarności, gdzie tworzył poprzedniczkę ekspozycji w ECS – wystawę „Drogi do wolności”, mieszczącą się w podziemiu Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność”. Praktycznie od początku istnienia pracuje w ECS. Początkowo zajmował się organizowaniem wydarzeń kulturalnych m.in. ALL ABOUT FREEDOM FESTIVAL, a potem wszedł w skład zespołu pracującego nad wystawą stałą. Obecnie zajmuje się organizacją wydarzeń. W wolnym czasie zgłębia historię, szczególnie pasjonuje go okres II wojny światowej, jego konikiem jest broń pancerna. Lubi grać w piłkę nożna i jeździć na rowerze po Trójmiejskim Parku Krajobrazowym.
4 grudnia  2016 | WOJNA ZE SPOŁECZEŃSTWEM
Czy można z dnia na dzień ogłosić, że ruch zrzeszający 10 milionów osób jest nielegalny? Choć nie mieści się to w głowie, tego właśnie dokonano w nocy z 12 na 13 grudnia 1981 roku. Mimo, iż wielu wyczuwało zbliżającą się konfrontację, nikt nie spodziewał się akcji na taką skalę. Jak dowodzi historyk Jan Skórzyński, w operację wprowadzenia stanu wojennego zaangażowano ok. połowy całej siły militarnej kraju – a więc taką liczbę wojska, jaka stanęłaby do wojny przeciw innemu państwu. Tę wojnę jednak wszczęła władza przeciwko własnemu społeczeństwu.
Poznamy trudne realia stanu wojennego oraz sposoby, w jaki społeczeństwo starało się z nimi walczyć. Jak zwykle podczas spacerów kuratorskich nie zabraknie ciekawostek „od kuchni” – jak na drugim piętrze budynku ECS znalazł się milicyjny Star, ile oporników wmontowano w ścianę, jak uchowała się tajna drukarni Bronisława Sarzyńskiego, w której ukrywał się m.in. Bogdan Borusewicz?

oprowadza | dr Przemysław Ruchlewski
Historyk, politolog, dydaktyk. Absolwent Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. W 2010 roku wszedł w skład zespołu przygotowującego wystawę stałą ECS. Obecnie pracownik naukowy, koordynator spraw wydawniczych ECS oraz wykładowca historii na Uniwersytecie Gdańskim. Po godzinach Pasjonat piłki nożnej, koszykówki, żużla, snookera i taternictwa, amator gier komputerowych.

 

8 stycznia 2017 | ŚCIEŻKA KASZUBSKA / KASZËBSKÔ STEGNA
Czy Kaszubi mają swój wkład w polską wolność? Nieoceniony!
Zapraszamy na spacer śladami miejsc i ludzi. Mowa będzie m.in. o kaszubskich wątkach Grudnia ’70, poparciu Kaszubów dla strajkujących stoczniowców w Sierpniu ’80, o Lechu Bądkowskim – współzałożycielu i czołowym działaczu Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego oraz członku i rzeczniku Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego w Stoczni Gdańskiej, jednym z negocjatorów Porozumienia Gdańskiego. Nie zabraknie reakcji Kaszubów na stan wojenny, wizytę papieża w Trójmieście w 1987 i okrągły stół. Nie zapomnimy o Kaszubach z Wejherowa − prywaciarzach, którzy utworzyli Solidarność Rzemieślników i kaszubskich rolnikach marzących o Solidarności Rolników.
Kaszuby, Kaszubi – odwieczni gospodarze Pomorza, mieszkający w Gdańsku, Gdyni, Kartuzach, Pucku, Wejherowie, Kościerzynie, Bytowie – powinni być obecni na wystawie stałej w Europejskim Centrum Solidarności. Czy są? Przekonajcie się sami!
Do ùzdrzeni 8 stëcznika 2017! Bez lęków – oprowadzanie w języku polskim.

oprowadza | Krzysztof Korda
Od maja 2015 roku dyrektor Miejskiej Biblioteki Publicznej im. A Skulteta w Tczewie, ale przez lata zawodowo związany z Europejskim Centrum Solidarności, współtwórca wystawy stałej (2008–2015).
Absolwent Technikum Kolejowego w Tczewie oraz historii na Uniwersytecie Gdańskim. W 2013 roku obronił rozprawę doktorską poświęconą życiu ks. ppłk. Józefa Wryczy, którą napisał pod kierunkiem prof. Józefa Borzyszkowskiego, znanego badacza historii Kaszub. Działacz zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego. Radny Miasta Tczewa (2006–2014), radny powiatu tczewskiego (od 2014). Współredaktor rocznika „Teki Kociewskie” (2007–2015). Członek Instytutu Kaszubskiego. Jego zainteresowania koncentrują się wokół historii najnowszej, ruchu solidarnościowego w latach 80. XX wieku oraz pomorskiego ruchu regionalnego.




5 lutego 2017 | WYSTAWA STAŁA OD PODSZEWKI

Co było pierwsze budynek czy wystawa? Czy Tablice 21 Postulatów, wpisane na listę Pamięć Świata UNESCO i stoczniowa suwnica są oryginalne, a może to repliki? Jak milicyjny star znalazł się na II piętrze budynku? – to tylko niektóre pytania nurtujące zwiedzających. Odpowie na nie Paweł Golak, wicedyrektor instytucji, który od początku do końca czuwał nad powstawaniem wystawy stałej ECS. Wspólnie poszukamy miejsca pracy Lecha Wałęsy i Anny Walentynowicz oraz porozmawiamy o kolorach, bo one też mają znaczenie!

oprowadza | Paweł Golak
Gdańszczanin, historyk, muzealnik, menedżer kultury. Zastępca dyrektora ECS, odpowiedzialny za sprawy muzealno-archiwalne i bibliotekę oraz finansowe i administracyjne. W ECS od momentu powołania instytucji w 2007 roku. Kierował projektem oraz zespołem przygotowującym i realizującym wystawę stałą, a później przestrzeń edukacyjną dla dzieci – Wydział Zabaw. Czas spędzony na Wydziale Mechanicznym Politechniki Gdańskiej przesądził, że był także pełnomocnikiem dyrektora ds. budowy nowej siedziby ECS.
Wcześniej pracownik Narodowego Muzeum Morskiego i Archiwum Państwowego w Gdańsku. W 2015 roku odznaczony brązowym medalem „Zasłużony dla Kultury Polskiej Gloria Artis”. O jego stosunku do życia świadczą, jak mawia młodszy syn, liczne zmarszczki śmiechowe.

5 marca 2017 | PRAWDA OBRAZU. WĘDRÓWKA SZLAKIEM FILMOWYM

Należy im się dozgonna wdzięczność i pamięć, bo w czasach wszechobecnej kontroli władzy nad mediami i kinematografią zarejestrowali przebieg i klimat przemian w polskiej drodze do wolności. Zapraszamy na wędrówkę po wystawie stałej ECS szlakiem filmowym.

Filmowcy z Wytwórni Filmów Dokumentalnych w Warszawie przyjechali do stoczni w sierpniu 1980 roku, by wesprzeć strajkujących, sfilmować protesty i pokazać prawdziwy obraz wydarzeń. Dzięki tamtym kliszom na zawsze przetrwają obrazy dokumentalne. Film „Robotnicy 80” powstał dzięki determinacji filmowców, ale trafił na ekrany tylko dzięki uporowi wielomilionowej Solidarności, bo władza nie chciała, żeby ten obraz wyświetlano na ekranach kin. Już wtedy powstał projekt fabularnego filmu Andrzeja Wajdy „Człowiek z żelaza”, w którym niezapomniane kreacje stworzyli Krystyna Janda, Jerzy Radziwiłowicz i Marian Opania, a w roli samych siebie wystąpili Lech Wałęsa i Anna Walentynowicz. Film przyniósł Wajdzie Złotą Palmę na Festiwalu w Cannes, a o Solidarności usłyszał cały świat. 6 marca Andrzej Wajda obchodziłby 91 urodziny.

     
oprowadza | Anna Maria Mydlarska
Scenarzystka i reżyser ponad 40 filmów dokumentalnych, szefowa Działu Dokumentacji Filmowej ECS. Kieruje projektem notacji filmowych ECS – spośród ponad 1000 dotychczas nagranych wywiadów z działaczami Solidarności i opozycji demokratycznej, sama przeprowadziła ponad 200. Współtworzyła filmy prezentowane na wystawie stałej ECS i koordynowała zespół filmowy wystawy.
Prowadziła zajęcia ze studentami dziennikarstwa w USA (1990–1991) i w Gdańsku (od 1998). W 1981 roku pracowała w Biurze Tłumaczy Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” i w redakcji Biuletynu „Solidarności”.
                                                                                  
 

 
2 kwietnia 2017 | WYSPA SKARBÓW
Jeśli powiemy, że w archiwum Europejskiego Centrum Solidarności znajduje się ponad 150 metrów bieżących materiałów: ulotek, plakatów, pism drugiego obiegu wydawniczego i prasy reżimowej, najróżniejszego rodzaju dokumentów będących świadectwem historii – dla niejednego powieje nudą. Jeśli jednak nasze zbiory zareklamujemy tak: mamy pocztówkę spisaną przez Annę Walentynowicz w obozie internowania, znalezioną na gdańskim wysypisku śmieci; raporty z aresztowań w Grudniu ’70; plakaty do filmu „Człowiek z żelaza” Andrzeja Wajdy, pozyskane z różnych stron świata i sweter, w którym Lech Wałęsa podpisywał Porozumienie Gdańskie – robi się ciekawie! Za każdym z tych obiektów stoi inna historia i inny darczyńca, najczęściej prywatny.
O najważniejszych archiwaliach prezentowanych na wystawie stałej i związanych z nimi historiach opowie Monika Krzencessa-Ropiak, opiekun zbiorów i kierownik Archiwum ECS. Jak zawsze podczas spacerów kuratorskich, tym razem również nie zabraknie zakulisowych anegdot i informacji, których nie usłyszycie nigdzie indziej.
     
             
oprowadza | Monika Krzencessa-Ropiak                         Historyk, archiwista i romanista. W Europejskim Centrum Solidarności pracuje od 2009 roku. Od początku sprawowała pieczę nad zasobem muzealno-archiwalnym. Kierownik działu Archiwum i Organizacji Wystaw. Odpowiedzialna za stworzenie programu merytorycznego zbiorów archiwalnych ECS, budowę i organizację zasobu, w tym pozyskiwanie, gromadzenie, opracowywanie naukowe.
Absolwentka Wydziału Filologiczno-Historycznego Uniwersytetu Gdańskiego oraz Wydziału Humanistycznego w Nantes we Francji. Zatrudniona przez władze regionu Loire – Atlantique (Francja) w ramach projektu Cercles Europe, mającego przybliżyć historię i kulturę państw europejskich gimnazjalistom francuskim (1999–2000). Pracownik Oddziałowego Biura Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów Instytutu Pamięci Narodowej w Gdańsku (2001–2009).
– Interesują mnie indywidualne historie naszych darczyńców, a także to niezwykłe zainteresowanie polską Solidarnością, czego dowodem są kolekcje zbiorów ECS pochodzące z różnych stron świata – mówi Monika Krzencessa-Ropiak. – Zajmowałam się między innymi przygotowywaniem dokumentacji archiwalnej na potrzeby ich ekspozycji na wystawie stałej, gdzie z przyczyn konserwatorskich często prezentowane są… kopie.
            
          

7 maja 2017 | SKĄD TEN CORTEN? RZECZ O ARCHITEKTURZE BUDYNKU
Dlaczego ściany są pochyłe i czy zżera je rdza, gdzie projektanci ukryli detale stoczniowe i w którym korytarzu ma swoje biuro „nieznany człowiek z wąsem”, jak o Lechu Wałęsie pisał Jacek Fedorowicz.
Bryłę ECS niejeden gość porównał już do Centre Pompidou w Paryżu, Kunsthaus w Graz czy Muzeum Guggenheima w Nowym Jorku, doceniając fakt, że stała się ikoną miejsca. W czasie wyprawy po budynku zwiedzimy nie tylko powszechnie dostępne przestrzenie, ale i wejdziemy do miejsc na co dzień niedostępnych.

oprowadzają: 

Alina Andrieu
W ECS jest głównym specjalistą ds. inwestycji. Była pierwszym pracownikiem biura ds. ECS, które powstało w maju 2006. Następnie pracowała w Gdańskich Inwestycjach Komunalnych, gdzie zajmowała się realizacją projektu budowy ECS. W ECS od listopada 2013 roku koordynowała prace związane z realizacją wystawy stałej i Wydziału Zabaw, a w roku 2016 kierowała projektem dostosowywania budynku ECS do potrzeb osób z niepełnosprawnościami.

Andrzej Stokwisz
Architekt, inspektor nadzoru inwestorskiego ds. architektonicznych na budowie Europejskiego Centrum Solidarności. Ukończone studia podyplomowe z zakresu zarządzania projektami. Doktoryzuje się w Katedrze Architektury Użyteczności Publicznej na Politechnice Gdańskiej.


 
4 czerwca 2017 | WYBORY CZERWCOWE. CZY TO BYŁ TRIUMF SOLIDARNOŚCI?
4 czerwca 1989 roku odbyły się pierwsze w bloku wschodnim częściowo wolne wybory do parlamentu, w których mogli startować kandydaci opozycji. Komitet Obywatelski „Solidarność” walczył o 35% miejsc w Sejmie i 100% miejsc w Senacie. Ostatecznie uzyskał 161 mandatów w Sejmie (wszystkie możliwe) i 99 w Senacie (na 100 możliwych). Po latach historycy ciągle żywo dyskutują o przyczynach i znaczeniu druzgocącego zwycięstwa Solidarności. Czy był to triumf idei, która w sierpniu 1980 roku legła jako fundament pod narodziny Solidarności? Jaki wpływ na wybór Tadeusza Mazowieckiego na pierwszego po II wojnie światowej niekomunistycznego premiera w całym bloku wschodnim mieli: Lech Wałęsa, Lech i Jarosław Kaczyńscy czy Adam Michnik? Co wspólnego z tą przełomową datą ma… Gary Cooper? Serdecznie zapraszamy 4 czerwca, w 28 rocznicę wyborów czerwcowych. W tle wyjątkowa sceneria – wystawa stała.

oprowadza | Adam Cherek
Historyk i archiwista z zacięciem organizacyjnym, bo poukładany jak ekonomista (absolwent technikum ekonomicznego) i zdyscyplinowany jak marynarz (po rocznej zasadniczej służbie na flagowym okręcie, niszczycielu rakietowym ORP „Warszawa”). Urodził się w Tczewie. W ramach badań prowadzonych na potrzeby pracy magisterskiej odbył ok. 40 wywiadów z posłami tzw. Sejmu kontraktowego i osobami związanymi z ówczesnym parlamentem, w tym m.in. z premierem Tadeuszem Mazowieckim. W 2009 roku rozpoczął pracę w Europejskim Centrum Solidarności i studia doktoranckie na Uniwersytecie Gdańskim. Zakres jego badań obejmuje historię wyborów czerwcowych w 1989 roku i parlamentu zwanego kontraktowym (1989–1991). Interesuje się koszykówką, tae bo i podróżami. Uwielbia spacery po lesie i naturalne piwa. Ponad wszystko stawia rodzinę i przyjaciół.



                                  
 
2 lipca 2017 | ZWROTKA, REFREN, PRL
Gości zabierzemy na muzyczny spacer śladami poetów rocka, bardów i punkowych buntowników – licząc na to, że podczas podróży zanucimy choć przez chwilę kawałek sprzed lat. Bo przecież, jak mówił inżynier Mamoń z „Rejsu” (1970, reż. Marek Piwowski) „Proszę pana, ja jestem umysł ścisły. Mnie się podobają melodie, które już raz słyszałem”. Mowa będzie o tajemniczym zaginięciu nigdy nie wydanej kasety grupy Variété i wyjątkowym koncercie Republiki w Jarocinie. O cenzorach i kasprzakach oraz o tym, co z transformacją w Polsce mieli wspólnego Stevie Wonder, Bono z U2 oraz zespół Scorpions?
Będą również smaczki z wystawy. Opowiemy o historii „Piosenki dla córki” Macieja Pietrzyka, „Balladzie o Janku Wiśniewskim” oraz mniej znanej twórczości Jacka Kaczmarskiego. A na koniec zastanowimy się, czy transformacja ustrojowa w Polsce przyniosą też transformację muzyczną?

oprowadza |  Katarzyna Skrzypiec
Z wykształcenia politolożka, z zamiłowania dziennikarka. W Europejskim Centrum Solidarności od ponad roku. Wcześniej pracowała w telewizji, regionalnych stacjach radiowych oraz studenckiej rozgłośni. Od zawsze wielbicielka kultury – uczyła się w szkole muzycznej i pracowała w bydgoskim teatrze. Z pasją analizuje teksty piosenek z lat 80. Fanka dźwięku perkusji. Sama umie zagrać zaledwie półtora utworu. Lubi krótkie podróże, z każdej przywozi kubek. W wolnym czasie ogląda filmy kostiumowe, czyta biografie i marzy, by czasu wolnego mieć więcej. Chciałaby nauczyć się języka czeskiego.

           

                                            

6 sierpnia 2017 | SOLIDARNOŚĆ A SPOŁECZEŃSTWO OBYWATELSKIE W POLSCE I NA ŚWIECIE
Społeczeństwo obywatelskie w Polsce nie istnieje – twierdzi jeden politolog. Niech to powie tysiącom wolontariuszy bezinteresownie poświęcającym swój czas i siły na rzecz szlachetnych inicjatyw – odpowiada inny.
Czy 21 postulatów, spisanych w Stoczni Gdańskiej w Sierpniu ’80 było momentem narodzin w Polsce społeczeństwa obywatelskiego? Dlaczego z listy żądań wykreślono dwudziesty drugi postulat? Czy Komitet Obrony Robotników i ruch Solidarności nawiązywały do międzynarodowych organizacji działających na rzecz praw człowieka? Tego wszystkiego dowiecie się Państwo podczas spaceru SOLIDARNOŚĆ A SPOŁECZEŃSTWO OBYWATELSKIE W POLSCE I NA ŚWIECIE. Zapraszamy, bo warto wiedzieć, w jaki sposób historia polskich przemian ustrojowych może inspirować współczesne organizacje pozarządowe.

oprowadza | Anna Fedas
Menedżerka, trenerka i animatorka projektów społecznych, badawczych i kulturalnych, specjalistka ds. edukacji obywatelskiej w Europejskim Centrum Solidarności. Doktorantka Uniwersytetu Wrocławskiego. Absolwentka filologii polskiej ze specjalnością edukacja nieformalna i animacja społeczności lokalnej oraz licznych kursów i szkoleń (w tym Szkoła Liderów Społeczeństwa Obywatelskiego, Szkoła Trenerów Stowarzyszenia CEL oraz kursu Profesjonalny Menedżer NGO). Pracowała na rzecz licznych projektów społecznych, badawczych i kulturalnych o zasięgu lokalnym (np. „Ekonomia społeczna szansą na rozwój Dolnego Śląska”), ogólnopolskich (np. „Polski Program odpowiedzialności społecznej UEFA EURO 2012”, „Wolontariat-włącz się!”) oraz ponadnarodowych (np. „Europejskie Forum Sportu i Młodzieży”, organizowane w 2012 roku na Cyprze przez Komisję Europejską, czy też „Sport Plays Mixed” w 2015, w Paryżu). Założycielka kilku organizacji pozarządowych i spółdzielni socjalnych.

                                                            
 
3 września 2017 | PAPIEROWA REWOLUCJA
Czy dacie wiarę, że w latach 70. i 80. wydano nielegalnie w PRL, bez zgody cenzury – blisko 6 tys. tytułów prasowych i 4 tys. różnych tytułów książek? Bard opozycyjny Jan Krzysztof Kelus fenomen ten nazwał papierową rewolucją powielaczogodzin, w której walka toczyła się przy pomocy papierowej amunicji.
Wydawnictwa podziemne stanowią ogromny dorobek, fenomen polskiego podziemia, które poprzez publikacje niezależne znalazło sposób na walkę z reżimem komunistycznym oraz wpłynęło na kształtowanie się środowisk i programów opozycyjnych. Powstała sieć kolporterów, która miała dotrzeć do jak największej liczby ludzi, nawet poza granicami Polski. To wszystko budowało niezależne od władzy więzi międzyludzkie, kształtowało świadomość i postawy społeczne. Podziemne publikacje uczyły odważnego i niezależnego myślenia, kruszyły język oficjalnej propagandy, a tym samym przyśpieszały rozkład komunizmu w Polsce. Na wystawie stałej ECS poznamy m.in. historię podziemnej drukarni Bronisława Sarzyńskiego.
oprowadza | dr Jakub Kufel
Historyk i politolog, absolwent Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Obronił pracę doktorską na temat zróżnicowania ideowego opozycji w latach 70. Pracuje w Wydziale Myśli Społecznej ECS, gdzie zajmuje się projektami naukowymi oraz wydawniczymi. Prowadzi zajęcia dla studentów z zakresu transformacji ustrojowej, zarządzania projektami oraz seminaria licencjackie i magisterskie. Prywatnie ojciec syna, mąż żony i entuzjasta treningów crossfit.
 



1 października 2017 | KOŚCIÓŁ Z ROBOTNIKAMI, ROBOTNICY Z KOŚCIOŁEM
Historia Solidarności rozpoczęła się od strajków w sierpnia 1980 roku. Protestujący wówczas robotnicy Stoczni Gdańskiej wywiesili na Bramie nr 2 wizerunek częstochowskiej ikony Matki Boskiej i portret papieża Jana Pawła II. Przy tej samej bramie, na zbudowanym naprędce ołtarzu, ksiądz Henryk Janowski odprawiał msze św. Kapłani wszędzie towarzyszyli strajkującym, a katolicka nauka społeczna stała się ważną inspiracją dla dokumentów programowych Solidarności. W stanie wojennym i w latach następnych, Kościół udzielał wszechstronnej pomocy solidarnościowemu podziemiu, a także ludziom prześladowanym za walkę z komunizmem. Wiele działań i inicjatyw podziemnej Solidarności splatało się z aktywnością struktur kościelnych, a wizyty Jana Pawła II w Polsce stawały się inspiracją do walki o wolność. Niektórzy kapłani, jak np. ksiądz Jerzy Popiełuszko, oddali swoje życie w służbie Boga i Ojczyzny. Zwiedzając wystawę Europejskiego Centrum Solidarności będziemy snuć opowieść o roli Kościoła w walce o wolną i solidarną Polskę.
oprowadza | Wojciech Polak 
Historyk, profesor, kierownik Katedry Konfliktów Politycznych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, pracownik Działu Badań Historycznych Europejskiego Centrum Solidarności, wykładowca Wyższej Szkoły Kultury Społecznej i Medialnej w Toruniu. Autor wielu książek poświęconych historii Polski XVI i XVII w., dziejom opozycji demokratycznej, Solidarności i stanowi wojennemu w Polsce. Redaktor licznych prac zbiorowych i wydawnictw źródłowych. Konsultant wystawy stałej Europejskiego Centrum Solidarności. Redaktor naczelny pisma naukowego „Fides, Ratio et Patria. Studia Toruńskie”. Publicysta i konsultant naukowy filmów historycznych. Członek Kolegium Instytutu Pamięci Narodowej i Narodowej Rady Rozwoju przy prezydencie RP Andrzeju Dudzie. Lubi koty, książki, muzykę Haendla i nadmorskie plaże, zwłaszcza na Mierzei Wiślanej.



5 listopada 2017 | W SAMEJ RZECZY, CZYLI PRZEDMIOTY ZAANGAŻOWANE
Jak wyglądałaby historia Solidarności, gdyby nie było w niej muru i długopisu Lecha Wałęsy, suwnicy Anny Walentynowicz, oporników, powielaczy, stoczniowych czy górniczych kombinezonów i kasków, tablicy z 21 postulatami oraz okrągłego stołu? Wiele z tych przedmiotów znalazło swoje miejsce na wystawie w Europejskim Centrum Solidarności.
– Dziś, kiedy o historii Solidarności wielu ludzi dyskutuje żywo i namiętnie, rzeczy nie mają głosu. Podczas spaceru podążymy śladem przedmiotów zaangażowanych w historię, wysłuchamy opowieści zapisanych w nich samych. A są to nierzadko historie bardziej fascynujące niż opowieści ludzi – mówi Andrzej Trzeciak
Przedmioty mają własną historię, a zwiedzanie muzeów, wystaw i miejsc pamięci, to najczęściej spotkanie właśnie z nimi. Wśród bogactwa multimediów nadal przyciągają uwagę swoją autentycznością. Bywają zwykłymi świadkami historii, czasem symbolami dziejowych zdarzeń.

 
oprowadza | Andrzej Trzeciak
Jako historyk nie lubi nazbyt koturnowego podejścia do historii, jako muzealnik nie przepada za słowem kustosz. O historii stara się mówić zajmująco, czasem anegdotycznie, bo anegdota to czytelny skrót rzeczywistości. Jako historyka sztuki fascynują go przedmioty, rzeczy – ostatnio stoczniowe narzędzia, ponieważ stocznia to przestrzeń, którą bada i opisuje. Dlaczego?
– To fascynująca europejska historia ostatnich 200 lat, Napoleon Bonaparte i pruski militaryzm, totalitaryzmy i Solidarność, robotnicze rewolty i techniczne innowacje, a przy tym unikatowy dizajn, architektura, sztuka, pytania o przyszłość i dziedzictwo przeszłości, wszystko na 70 hektarach wokół ECS, w zasięgu ręki! – mówi Andrzej Trzeciak.