NAGRODA AMBASADOR NOWEJ EUROPY

FINAŁOWA PIĄTKA

Pięć najlepszych publikacji wydanych w języku polskim w 2015 roku, które w nowatorski sposób przedstawiają historyczne procesy lub współczesne doświadczenia Europejczyków, wyłoniła kapituła konkursowa nagrody AMBASADOR NOWEJ EUROPY. Do rywalizacji stanęło 75 pozycji. Rozstrzygnięcie konkursu: 20 maja, podczas Forum Refleksji Europejskiej EUROPA Z WIDOKIEM NA PRZYSZŁOŚĆ.
 
Tytuł AMBASADOR NOWEJ EUROPY jest przyznawany corocznie przez Europejskie Centrum Solidarności i Kolegium Europy Wschodniej im. Jana Nowaka Jeziorańskiego we Wrocławiu. Ma już 5-letnią tradycję. Autor najlepszej publikacji otrzymuje: medal, nagrodę pieniężną (5 tys. zł) i przywilej używania tytułu Ambasadora Nowej Europy.
 
Kandydata zgłasza wydawnictwo, którego sumptem ukazała się książka. W konkursie AMBASADOR NOWEJ EUROPY może wziąć udział publikacja wydana w danym roku, w języku polskim, napisana przez żyjącego autora, zaś jej tematyka musi w nowatorski sposób przedstawiać historyczne procesy lub współczesne doświadczenia Europejczyków, obserwowane z poziomu relacji społecznych i aktywności obywatelskich, zachodzące w obszarach kultury, edukacji, polityki i gospodarki. Może być to zarówno książka naukowa, jak i popularnonaukowa, publicystyka, esej, reportaż, listy, beletrystyka, poezja czy komiks. Do rywalizacji nie mogą przystępować wydawnictwa encyklopedyczne, słowniki, publikacje konferencyjne i przewodniki turystyczne.
 
Oceny dokonuje kapituła konkursu, w skład której wchodzą pracownicy Europejskiego Centrum Solidarności i Kolegium Europy Wschodniej im. Jana Nowaka Jeziorańskiego we Wrocławiu. Członkowie kapituły konkursu zapoznają się z każdą zgłoszoną publikacją, potem wspólnie typują te książki, których treść i przesłanie najwyraźniej przyczyniają się do wzmacniania solidarność wśród Europejczyków.
 
Spośród 75 tytułów, które w naborze za 2015 roku spełniały wymogi formalne, po naradach, dyskusjach i głosowaniach, wyłoniona została finałowa piątka:

Peter Krištúfek / DOM GŁUCHEGO

Jarosław Mikołajewski / WIELKI PRZYPŁYW

Serhii Plokhy / OSTATNIE IMPERIUM. HISTORIA UPADKU ZWIĄZKU SOWIECKIEGO

Małgorzata Szejnert / USYPAĆ GÓRY. HISTORIE Z POLESIA

Varujan Vosganian / KSIĘGA SZEPTÓW


Spośród pięciu nominowanych wydawnictw kapituła konkursowa wybierze laureata, który otrzyma tytuł AMBASADOR NOWEJ EUROPY 2016. Uroczysta gala finałowa oraz wręczenie nagrody autorowi zwycięskiej publikacji odbędzie się podczas międzynarodowego forum refleksji EUROPA Z WIDOKIEM NA PRZYSZŁOŚĆ – 20 maja 2016 roku w Europejskim Centrum Solidarności w Gdańsku.

 

OPINIA KAPITUŁY KONKURSOWEJ


Peter Krištúfek / DOM GŁUCHEGO/ wydawnictwo Książkowe Klimaty


Polski przekład wielkiej prozy słowackiej. Wielkiej nie tylko w odniesieniu do objętości książki – tu chodzi o swoisty monumentalizm perspektywy. Oto Adam Trnovski, Słowak, filmowiec, narrator, relacjonuje historię swojej rodziny od schyłku imperium habsburskiego po XXI wiek, pisząc niejako wizytówkę pokolenia. Centralną postacią historii jest ojciec – szanowany obywatel, lekarz z fikcyjnego miasteczka Berezy. Rok ’39 wywraca jego życie do góry nogami – Słowacja staje się niezależnym państwem. To, jak ojciec poradził sobie z ową dziwną niepodległością staje się przedmiotem rozliczenia, dokonywanego po latach, z dystansu i z dziwną nostalgią. Książka warta jest zauważenia, bowiem przybliża wiedzę o naszym sąsiedzie, który mimo bliskości geograficznej, ciągle wydaje się nam daleki.
   

Jarosław Mikołajewski / WIELKI PRZYPŁYW / wydawnictwo Dowody na Istnienie

„Wielki przypływ” Jarosława Mikołajewskiego to reportaże z miejsca spotkań Europy i Europejczyków z uchodźcami z Afryki Północnej i Bliskiego Wschodu. Mikołajewski dzieli się swoimi doświadczeniami z Lampedusy, umożliwiając tym samym poznanie nawet najbardziej intymnych aspektów migracji do Europy. Relacje Mikołajewskiego, pozbawione oceny i wartościowania, uderzają swoją prostotą opisu i niezwykle humanistycznym podejściem do tematu, który dzisiaj w polskim dyskursie publicznym pada ofiarą uproszczeń, przekłamań i stereotypów. Piękna praca o ludziach; ich marzeniach, wysiłku i tragediach. Lektura potrzebna dzisiejszej Polsce i Polakom.
 
   

Serhii Plokhy / OSTATNIE IMPERIUM. HISTORIA UPADKU ZWIĄZKU SOWIECKIEGO / Wydawnictwo Znak

Książka, wobec której nie można przejść obojętnie. Doskonale napisane studium stosunków międzynarodowych. Pasjonująca opowieść o przełomowych procesach zachodzących w ZSRS w 1991 roku, prowadzących do jego upadku. Autor wykorzystuje każdą stronę z pełną odpowiedzialnością i pewnością tego co robi. Narracja książki, poprowadzona szczegółowo lecz wartko, przedstawia w szalenie interesujący sposób cały proces rozmontowywania komunizmu. Nie jest to zwykła książka historyczna, lecz przemyślana i wciągająca opowieść, oparta na wspomnieniach bohaterów pochodzących z kręgu komunistycznego, jak i osób bacznie śledzących przebieg wydarzeń zza oceanu. Zdumiewający w całej historii jest fakt, jak wiele rzeczy mających wpływ na kształt otaczającej nas rzeczywistości zależało od przypadku, działo się szybko, lawinowo, bez czasu na głębszą analizę, bądź było nieprzewidzianymi konsekwencjami zdarzeń wcześniejszych.
   

Małgorzata Szejnert / USYPAĆ GÓRY. HISTORIE Z POLESIA / Wydawnictwo Znak

Wciągająca opowieść o krainie, w której żyli obok siebie Polacy, Litwini, Białorusini i Żydzi oraz „rdzenni” – Poleszucy, dla których ojczyzna to nie historia czy polityka, ale miejsce i tożsamość człowieka. Co istotne – narracja toczy się w dwóch wymiarach jednocześnie – współcześnie i w historii. Autorka bowiem bada, co o Polesiu wiedzieli w latach 30. XX wieku Amerykanka Louise Boyd, niestrudzona badaczka Arktyki i generał Carton de Wiart, weteran brytyjskich wojen w Afryce. Szuka również śladów zatopionej Flotylli Pińskiej. Przybliża małą ojczyznę Ryszarda Kapuścińskiego, której on sam nie zdążył opisać. Z szacunkiem oddaje głos ludziom żyjącym – z dala od wielkiej polityki – na Polesiu.
   

Varujan Vosganian / KSIĘGA SZEPTÓW / wydawnictwo Książkowe Klimaty

Nominacja dla „Księgi szeptów” V. Vosaganiana jest pierwszą w historii naszego konkursu nominacją dla literatury pięknej. „Księga szeptów” dzieje się na wielu płaszczyznach równocześnie. W warstwie fabularnej jest to bowiem powieść autobiograficzna, powieść o rodzinie, powieść o Ormianach, ale też o Rumunach, Żydach i innych narodach. Powieść o wojnach, o masowej zagładzie i jednostkowych traumach, opowieść o ideologiach. Powieść o przedmiotach i miejscach. Powieść, w której w jednym rzędzie znajdujemy historię zaginionej broni generała Dro, mauzera Torlakiana i historię dzwonu z Vadu. Historię jednostki i historię mas. Historię XX wieku.