W kwietniu bieżącego roku kapituła ustanowionego przez Europejskie Centrum Solidarności Medalu Wdzięczności, w ramach pierwszej edycji, przyznała ów medal 326 osobom pochodzącym z 14 krajów. Medal Wdzięczności przyznawany jest osobom pochodzącym z zagranicy, które pomagały „Solidarności" i polskiej opozycji demokratycznej w walce o wolność i o prawa człowieka, a w skład jego kapituły, której przewodniczy Lech Wałęsa, wchodzą przywódcy „Solidarności" z lat '80. Jedną z jego laureatek została Helga Hirsch, której Medal Wdzięczności wręczył w dn. 3 września w Reichstagu prezydent RP Bronisław Komorowski.

Kapituła przyznając ów medal Heldze Hirsch, kierowała się tym, że niemiecka dziennikarka od początku kontaktów z polską opozycją, w 1979 r., bardzo intensywnie ją wspomagała, m.in. przemycając do Polski maszynę drukarską, a z Polski na Zachód polską prasę podziemną. Ostro krytykowała też w niemieckich mediach ugodową politykę władz wobec reżimów komunistycznych. Po wprowadzeniu stanu wojennego opiekowała się Grupą Solidarności z Gdańska. Dzięki jej aktywności w przewożeniu prasy i wydawnictw podziemnych z Polski, powstał znaczący ośrodek i miejsce badań tych publikacji  w Bremie, a jej artykuł zamieszczony w „Osteuropa", po raz pierwszy obszernie cytował teksty polskiego podziemia. Zorganizowała też w Kolonii dużą wystawę polskich wydawnictw drugoobiegowych. W 1985 roku ukazała się jej książka „Ruchy na rzecz demokracji i niepodległości w Polsce 1976-1980 (Bewegungen für Demokratie und Unabhängigkeit in Polen 1976-1980). Jej kolejne artykuły dot. Solidarności i opozycji demokratycznej w Polsce uczyniły ją jedną z najbardziej wpływowych osób informujących niemiecką opinię publiczną o znaczeniu polskiej opozycji.

Kapituła podejmując swoją decyzję kierowała się tylko i wyłącznie działaniami p. Helgi Hirsch dotyczącymi Polski do 1989 roku.

Późniejsza działalność Helgi Hirsch, zwłaszcza  jej bliskie relacje ze Związkiem Wypędzonych, może - z polskiego punktu widzenia - budzić niekiedy kontrowersje. Należy jednak zauważyć, że gdy publicznie pojawiła się sprawa ewentualnych niemieckich roszczeń majątkowych była ona, w 2004 roku, inicjatorką listu otwartego niemieckich intelektualistów apelującego o zrzeczenie się wszelkich roszczeń ze strony Niemców. Podobnie, gdy dostrzegła instrumentalne i polityczne wykorzystywanie rady programowej fundacji „Ucieczka, Wypędzenie, Pojednanie" w dn. 10 marca 2010 zrezygnowała z jej członkostwa.

Dlatego oświadczenie Eriki Steinbach,  z dn. 3 września (w którym pisze ona o Heldze Hirsch, że „tak jak kiedyś była zaangażowana działając na rzecz polskiej opozycji, przez którą słusznie teraz zostaje odznaczona, tak później intensywnie wspierała niemieckich wypędzonych z ojczyzny i zajęła się polskimi zbrodniami na Niemcach podczas wypędzenia") jest zwykłą manipulacją. Sugeruje ono bowiem istnienie powiązań oraz swoistej symetrii działań Helgi Hirsch w okresie, gdy niosła ona pomoc opozycji demokratycznej w Polsce w latach '80 i  jej późniejszej działalności w Niemczech.

Są to jednak dwa odrębne obszary działania, a Kapituła Medalu zajmowała się wyłącznie pierwszym z nich.

Dlatego, aby nie doszło do wypaczenia intencji Europejskiego Centrum Solidarności, postanowiliśmy opublikować powyższe wyjaśnienie.

Maciej Zięba OP

Dyrektor Europejskiego Centrum Solidarności