Amerykański artysta, malarz, architekt, twórca monumentalnych widowisk teatralnych i operowych, postać uznawana za nietuzinkową w świecie teatru eksperymentalnego oraz artysta w sposób twórczy wykorzystujący czas i przestrzeń sceniczną - Robert Wilson - przyjechał (9.06) do Gdańska na zaproszenie Europejskiego Centrum Solidarności. Artysta zwiedził teren Stoczni Gdańskiej (w tym dawne hale produkcyjne, w jednej z nich - ogromne kostki domina wykorzystane podczas koncertu 4 czerwca do happeningu Efekt Domina, w ramach którego przewróconych zostało dwadzieścia wielkich czerwonych bloków z nazwami krajów byłego bloku sowieckiego, co symbolizowało upadające reżimy komunistyczne Europy Środkowej), gdańskie Główne Miasto oraz Muzeum Narodowe w Gdańsku, gdzie obejrzał dzieło Hansa Memlinga Sąd Ostateczny.

Robert Wilson (ur. 4.10.1941, w Waco w Teksasie):

W 1959 rozpoczyna studia na wydziale prawa Uniwersytetu stanu Teksas w Austin, w tym czasie zaczyna malować i po trzech latach rzuca studia i wyjeżdża do Paryża. Tam przez rok (1962) pod okiem Georga McNeila studiuje malarstwo w American Center. Po powrocie do Stanów, przenosi się do Nowego Jorku i w wieku 22 lat zaczyna studiować projektowanie wnętrz w Pratt Institute na Brooklynie na wydziale architektury i sztuk plastycznych (dyplom w 1965). Ponadto uczęszcza na wykłady Sibyl Moholy-Nagy (wdowa po artyście László Moholy-Nagy), oraz stacjonuje u Paolo Soleri w Arizonie studiując u niego architekturę

W 1965 roku Wilson zakłada komunę The Byrd Hoffman School of Byrds. Nazywa ją na cześć nauczycielki tańca i terapeutki, która w wieku młodzieńczym pomogła mu przezwyciężyć poważne trudności związane z jąkaniem i była, jak sam wspomina, „pierwszą artystką" jaką spotkał w życiu. Wilson podejmuje potem pracę jako pomocnik i terapeuta, najpierw w Harlemie z dziećmi z problemami w uczeniu się, później w szpitalu na Brooklynie. Tam pracuje z dziećmi z uszkodzeniem mózgu, cierpiącymi na nadpobudliwość, autystycznymi oraz z przewlekle chorymi dorosłymi. Na zajęciach, które tam z nimi prowadzi, wspólnie rzeźbią, malują, robią przedstawienia taneczne i teatralne. Wykorzystuje tam doświadczenia wyniesione z zajęć prowadzonych przez Bird Hoffman, jak i ze współpracy z artystami i naukowcami poznanymi w Nowym Jorku (m.in. Daniel Stern). W roku 1969 pokazuje „The King of Spain", spektakl stworzony we współpracy z Raymondem Andrewsem, 13-letnim afroamerykańskim, głuchoniemym chłopcem, którego wcześniej zaadoptował i wziął pod opiekę. Przedstawienie ewoluowało do formy 12-godzinnego widowiska „The Life and Times of Sigmunt Freud" („Życie i czasy Zygmunta Freuda"). W 1971 roku w Paryżu ma miejsce premiera dzieła Wilsona - „Deafman Glance" („Spojrzenie głuchego") - to siedmiogodzinny seans teatralny bez słów, wypełniony surrealistycznymi sekwencjami scenicznych obrazów. Przedstawienie odniosło niebywały sukces, a Wilsonowi przyniosło rozgłos i uznanie. Rok 1972 to realizacja w Sziraz (Iran) „KA MOUNTain and GUARDenia TERRACE" - widowiska trwającego nieprzerwanie 7 dni i 7 nocy podczas międzynarodowego festiwalu, który miał tam miejsce. Przełomowym momentem dla Wilsona było spotkanie Christophera Knowles'a, autystycznego chłopaka, który zafascynował go tworzoną przez siebie poezją. Ich współpraca zaowocowała przedstawieniem „A Letter to Queen Victoria" („List do królowej Wiktorii"). Knowles odcisnął niezatarte piętno na twórczości Wilsona. Wielokrotnie współpracowali potem przy kolejnych projektach. W 1976 roku ma miejsce światowa prapremiera dzieła przełomowego, tak dla historii teatru jak i kariery samych jego twórców: „Einstein on the Beach" („Einstein na plaży"). Przy jego tworzeniu Wilson współpracował z kompozytorem Philipem Glassem. Na początku lat '80 artysta pracuje nad widowiskiem, które miało zostać pokazane jako główne wydarzenie programu artystycznego, towarzyszącego Letnim Igrzyskom Olimpijskim w Los Angeles w 1984 roku. „CIVIL warS: A Tree Is Best Measured When It's Down" („Wojny domowe: drzewo najlepiej mierzyć, gdy jest ścięte") to miało być trwające dwanaście godzin epickie widowisko, z udziałem niemal pięciuset wykonawców, na pięciu kontynentach świata, grane w dziewięciu językach, mieszczące w sobie różne estetyki i konwencje teatralne całego globu, opowiadające fantastyczną historię ludzkości. Niestety, w ostatnim momencie realizacja została odwołana przez Komitet Olimpijski i przedsięwzięcie nigdy nie zostało pokazane w pełnym, zamierzonym kształcie. Warstwę muzyczną przygotowywali Philip Glass, David Byrne oraz Gavin Bryars.

Założenia charakterystyczne dla dzieł Wilsona, często wykorzystywane przez niego w tworzonych przedsięwzięciach:

• język i mowa są jednymi z najważniejszych elementów teatru, Wilson postrzega język i słowa jako rodzaj "społecznego artefaktu", język ulega przemianom nie tylko w czasie, ale także zmienia się z daną osobą, czy kulturą,

• ruch i choreografia są kolejnymi kluczowymi elementami w pracy Wilsona, sam będąc tancerzem, widzi jak ważny jest sposób w jaki aktor się porusza i jaką ma to wagę,

• w teatrze Wilsona, jak sam to podkreśla, "najważniejszym aktorem jest światło", niezależnie czy pracuje nad spektaklem, aranżacją wystawy, instalacją czy wideo - przywiązuje ogromną wagę do tego elementu, poświęcając mu niezwykle dużo uwagi i czasu, Scenę, wraz z całą dekoracją i pozostałymi elementami, traktuje jak malarskie płótno, a światło jest dla niego farbą,

• Wilson jest również bardzo zaangażowany w powstawanie rekwizytów do spektaklu i swoich instalacji, dogląda uważnie każdego etapu ich powstawania, każdy z nich traktuje jak niezależne dzieło sztuki, rzeźbę, wielokrotnie takie przywiązanie uwagi do szczegółu i umiłowanie perfekcji prowadzi do powstawania bardzo drogich rekwizytów, które później trafiają do muzeów i na aukcje i sprzedawane są jako rzeźby, osiągając nawet czasami ceny rzędu kilkudziesięciu tysięcy dolarów

Ważniejsze realizacje teatralne:

• The King of Spain, 1969
• The Life and Times of Sigmund Freud (Życie i czasy Zygmunta Freuda), 1969
• Deafman Glance (Spojrzenie głuchego - z Raymondem Andrewsem), 1971
• KA MOUNTain and GUARDenia Terrace, 1972
• The Life and Times of Joseph Stalin (Życie i czasy Józefa Stalina), 1973
• A Letter from Queen Victoria (List od królowej Wiktorii - z Christopherem Knowlesem), 1974
• Einstein on the Beach (Einstein na plaży - z Philipem Glassem), 1976
• Death, Destruction & Detroit (Śmierć, Zniszczenie i Detroit), 1979
• the CIVIL warS, 1984
• Król Lear Szekspira, 1985
• Hamletmaszyna Heinera Müllera, 1986
• Alcestis Eurypidesa, 1986-1987[6]
• Death, Destruction & Detroit II (Śmierć, Zniszczenie i Detroit II), 1987
• Kwartet Heinera Müllera, 1987
• The Black Rider (z William S. Burroughs oraz Tomem Waitsem), 1990
• Parsifal Wagnera, Hamburg, 1991[7]
• Alice (z Tomem Waitsem i Paulem Schmidtem), 1992
• Doctor Faustus Lights the Lights Gertrude Stein, Hebbel Theatre (Berlin) 1992
• Skin, Meat, Bone (z Alvinem Lucier), 1994
• Timerocker (z Lou Reedem), 1997
• O Corvo Branco, (z Philipem Glassem), Teatro Camões (Lisbon), 1998
• Monsters of Grace (z Philipem Glassem), 1998
• Lohengrin Wagnera, Metropolitan Opera NYC, 1998
• The Flight across the Ocean Bertolda Brechta, Berliner Ensemble, 1998
• The days before - Death Destruction & Detroit III, (z Ryuichi Sakamoto), Lincoln Center 1999
• Pierścień Nibelungów Wagnera, Zurich Opera
• POEtry, (z Lou Reedem), 2000
• Hot Water (z Tzimon Barto), 2000
• Persephone, 2001
• Woyzeck Georga Büchnera (z Tomem Waitsem), 2002
• Richard Strauss's Die Frau ohne Schatten, Opéra National de Paris (Opéra Bastille), 2002
• Isamo Noguchi exhibition, 2003
• I La Galigo, 2004
• Jean de La Fontaine's The Fables, 2005
• Ibsen's Peer Gynt, 2005 (in Norway)
• Leonce i Lena Büchnera
• VOOM Portraits, exhibition, 2007 at ACE Gallery in Los Angeles, CA
• Opera za trzy grosze Brechta, Berliner Ensemble - Berlin, 2007
• Rumi, Opera Narodowa w Warszawie, 2008
• Faust Charlesa Gounoda, Opera Narodowa w Warszawie, 2008
• Sonnets (based on Shakespeare's Sonnets with music by Rufus Wainwright), Berliner Ensemble - Berlin (2009)