Solidarność. Twój anioł Wolność ma na imię

31 sierpnia 2010

Stocznia Gdańska - Młode Miasto

 Największe gwiazdy muzyki i sztuki, kina i teatru wystąpiły przed polską publicznością, by uczcić 30-lecie powstania „Solidarności".

31 sierpnia na terenie Stoczni Gdańskiej byli z nami m. in.

Macy Gray, Angelique Kidjo, Rufus Wainwright, Marianne Faithfull, Philip Glass, Kayah, Krystyna Janda, Jerzy Radziwiłowicz, Jan Lisiecki.

Widowisko pt. „Solidarność. Twój anioł Wolność ma na imię" przygotował Robert Wilson. Nieczęsto zdarza się, że projekt w Polsce jest realizowany przez artystę takiego formatu jak Wilson, który został okrzyknięty przez New York Times jedną z najważniejszych postaci współczesnego teatru.

Robert Wilson potraktował jubileusz „Solidarności" jako inspirację do stworzenia spektaklu plenerowego, opowiadającego w alegoryczny sposób o najnowszej historii Polski. Tytuł widowiska został zaczerpnięty z napisanego na początku XX wieku  wiersza Artura Oppmana pt.  Hymn o wolności. Do poruszenia widzów artysta wykorzystał rozmaite środki wyrazu, przeplatały się i jednocześnie uzupełniały elementy muzyki, teatru, poezji i sztuk wizualnych.

Trwające ponad dwie godziny widowisko rozpoczęło się 31 sierpnia o godzinie 21.00. Spektakl  z jednej strony był zakorzeniony w historii stoczni, historii Gdańska i Polski, ale ma być też uniwersalnym przesłaniem o wolności. Złożyły się na nie następujące elementy:  prolog, akt I - walka, akt II - niesprawiedliwość, kulminacja (vortex) - solidarność, akt III - pokój, akt IV - sprawiedliwość, epilog - wolność. Każdemu z aktów Robert Wilson przypisał symboliczne dla historii Solidarności postaci-klucze: walka: sens męczeństwa - Jerzy Popiełuszko; niesprawiedliwość: kobiety Solidarności - Anna Walentynowicz; pokój: uniwersalizm polskiego doświadczenia - Jan Paweł II; sprawiedliwość: wybicie się na wolność - Lech Wałęsa.

Jak mówi reżyser - Moja wizja tego projektu to celebracja „Solidarności" poprzez sztukę. Powstanie tego ruchu było pierwszym krokiem do wolności i demokracji w krajach za żelazną kurtyną. Nie chcę uczcić tej rocznicy poprzez organizację kolejnego standardowego koncertu, tylko świętować Wolność i Demokrację w bardziej wysublimowany artystycznie sposób. Dla mnie sztuka nie zna granic, jest językiem globalnym. Sztuka jest pamięcią o kulturze i historii, a to, co tworzą artyści przyczynia się do ich przetrwania.

Krystyna Janda i Jerzy Radziwiłowicz - aktorzy ściśle związani i powszechnie kojarzeni z ruchem Solidarność podczas przedstawienia recytowali fragmenty z literatury polskiej i tekst 21 postulatów. Jednym z utworów zaprezentowanych podczas widowiska był wiersz Wisławy Szymborskiej, który laureatka Nagrody Nobla wybrała specjalnie na tę okazję. Jednak jak mówi Robert Wilson - to nie tylko wielkie nazwiska są najważniejsze podczas tego widowiska, dlatego zaprosiliśmy również ucznia szkoły podstawowej w Elblągu - Adama Pypana, który odczytał swój wiersz o solidarności, wybrany przez Małgorzatę Musierowicz w ogłoszonym przez ECS projekcie Moja mała solidarność.. W trakcie inscenizacji zaprezentowane zostały również wspomnienia świadków historii z lat '80.

Podczas zwrotu akcji (vortex) odbyły się wystąpienia przedstawicieli Sudanu, Tybetu i Kuby. Był to wyraz solidarności z regionami nadal zmagającymi się z dyktaturą, w których łamane są prawa człowieka.

 Jako przedstawicielka Tybetu wystąpiła 17-letnia Sonam Skopiec urodzona w tybetańskiej wiosce Golok Toe w regionie Kham. Do Polski przyjechała w październiku 2007 r. na zaproszenie Fundacji Sam Dżub Ling oraz Społecznego Gimnazjum nr 20 przy ul. Raszyńskiej 22 w Warszawie. Adoptowana przez polską rodzinę. Obecnie jest uczennicą II klasy gimnazjum. Trenuje windsurffing w Polskim Yaht Clubie w Warszawie i zdobywa medale w tej dziedzinie. Sudan reprezentował Awad Gabir urodzony w 1966 roku. Uciekając z kraju ogarniętego wojną, w sierpniu 1986 roku przyjechał do Polski, gdzie podjął współpracę z Centrum Pomocy Uchodźcom Polskiej Akcji Humanitarnej. W 2006 roku założył polsko-sudańskie Stowarzyszenie „Nil-Wisła", którego celem jest wspieranie i pomaganie rodakom w zaadaptowaniu się do warunków życia w Polsce, promowanie kultury sudańskiej oraz rozwijanie wymiany kulturalno-edukacyjnej pomiędzy krajami. Pracuje również jako tłumacz. Ma żonę i 4 córki. Od kilku lat jest obywatelem Polski. Na temat sytuacji na Kubie wypowiedział się Jorge Calaforra - 45-latek, który od 1993 roku mieszka w Polsce. Współpracuje z Helsińską Fundacją Praw Człowieka, angażuje się także w projekty NGO's.

Niezwykle istotnym elementem widowiska było wręczenie Medalu Wdzięczności ustanowionego przez Europejskie Centrum Solidarności z okazji XXX-lecia powstania Solidarności. Medal, zaprojektowany przez gdańską artystkę Dobrochnę Surajewską, ma być wyrazem wdzięczności obcokrajowcom, którzy wspomagali Polskę w walce o wolność i demokrację. Prezydent Lech Wałęsa, przewodniczący kapituły Medalu, wręczy odznaczenie czterem wybranym osobom, które reprezentują różne narody, środowiska i drogi życiowe.

Są to Jacky Challot(Francja), Thomas Johansson (Szwecja), Karin Wolff (Niemcy) i Donna Baranski-Walker (USA).  

Integralną częścią widowiska były również tematyczne projekcje video związane z poszczególnymi aktami. Zostały tu wykorzystane prace Grzegorza Rogali, Macieja Szupicy i Bartosza Bieńka, a także Jacka Chojeckiego oraz materiały pochodzące z Video Studio Gdańsk i archiwum Europejskiego Centrum Solidarności. Koncepcja projekcji video zakładała odejście od zwykłej formy prezentacji materiałów filmowych, a skupiła się bardziej na intuicyjnej i emocjonalnej narracji mówiącej o naturze i konsekwencjach Solidarności. Projekcje video przeplatały się na monitorach z prezentacjami prac performerów, którzy przygotowali swoje działania specjalnie na tę okazję. Do udziału w projekcie zaprosiliśmy artystów z całej Polski i Ukrainy, wśród nich znaczna większość to twórcy młodego pokolenia. Ich prace były przygotowane tak, by angażowały także widownię. Nie były to jedynie statyczne konstrukcje, ale projekty, w których publiczność mogła brać  czynny udział. W jednym z projektów wzięła udział także młodzież z domów dziecka i placówek wychowawczych. Konstrukcje, na których występowali artyści, zbudowane były z elementów typowych dla przestrzeni stoczniowej.  

Uzupełnieniem narracji i dopełnieniem całości były stopniowo narastające pokazy pirotechniczne zlokalizowane w przestrzeni stoczniowej. Wyjątkowy pokaz fajerwerków przygotowany został przez wybitnych artystów z Groupe F. Akrobacje Ognistych Aniołów nawiązywały do spawania w stoczni i dodawały dramaturgii widowisku. Na zakończenie widzowie zobaczyli nieomal kilometrowy półokrąg utworzony ze sztucznych ogni, który połączył publiczność i teren widowiska. Choreografia zaproponowana przez Groupe F to nie tylko zabawa światłem, ale także akrobacje powietrzne oraz performance.

Robert Wilson to amerykański artysta, malarz, architekt, twórca monumentalnych widowisk teatralnych i operowych, postać uznawana za nietuzinkową w świecie teatru eksperymentalnego oraz artysta w sposób twórczy wykorzystujący czas i przestrzeń sceniczną. Jego pierwszym wielkim sukcesem był pokazany na festiwalu w Paryżu w 1971 roku spektakl "Spojrzenie głuchego", który trwał prawie osiem godzin w całkowitym milczeniu. Z kolei jego operę "Życie i czasy Józefa Stalina" z 1973 roku grano dwanaście godzin. Zrealizował w Iranie widowisko trwające nieprzerwanie siedem dni i siedem nocy. Współtworzył monumentalne dzieło "Einstein on the Beach" (Einstein na plaży). Stroje do wielu jego sztuk projektował sam Giorgio Armani. A jego prace plastyczne eksponowane były w Museum of Fine Arts w Bostonie czy Centre Georges Pompidou w Paryżu.

Groupe F może się pochwalić takimi osiągnięciami, jak na przykład przygotowanie pokazu sztucznych ogni otwierających i zamykających Igrzyska Olimpijskie w Atenach. Była także odpowiedzialna za oprawę uroczystości milenijnych pod wieżą Eiffel'a w Paryżu. 31 grudnia 2009 roku pirotechnicy z Groupe F byli gospodarzami pokazu sztucznych ogni pod London Eye.

Macy Gray, Angelique Kidjo, Rufus Wainwright, Marianne Faithfull, Sharon Jones, Philip Glass, Kayah - to tylko niektóre gwiazdy, które usłyszeliśmy na niezwykłym widowisku pt. Solidarność. Twój anioł Wolność ma na imię w reżyserii Roberta Wilsona.

Dowiedz się więcej o gwiazdach, które wystąpiły 31 sierpnia na terenie Stoczni Gdańskiej - Młode Miasto.

Macy Gray -  a właściwie Natalie Renee McIntyre urodziła się 6 września 1967 w Canton, w amerykańskim stanie Ohio. Twierdzi, że swój pseudonim artystyczny ukradła ze skrzynki na listy: „Kiedyś jako mała dziewczynka jeździłam na rowerze i na skrzynce na listy zobaczyłam napis Macy Gray. Z jakiegoś powodu to nazwisko utkwiło mi w pamięci. Jest seksowne i doskonale je czuję". Od dzieciństwa Macy była otwarta na wszystkie rodzaje muzyki - zaczynając od płyt swoich rodziców (Sly Stone, James Brown, Marvin Gaye, Stevie Wonder, Aretha Franklin, Patti LaBelle) poprzez okres związany z rock'n'rollem, kończąc na hip-hopie w czasach licealnych. Jej zainteresowanie muzyką nie ograniczało się jednak tylko do jej słuchania. Przez siedem lat uczyła się grać na pianinie. Przygodę ze światem muzyki zaczęła w zespole przyjaciół pisząc teksty piosenek. Gdy przy okazji jednego z koncertów wokalistka grupy nie pojawiła się, Macy została poproszona o zastępstwo. Sama przyznaje, że zaczęła śpiewać, bo uznała to za łatwe pieniądze: „Śpiewać stare jazzowe klasyki i utwory Sinatry przez godzinę za sto dolców!?". Od tego czasu można było usłyszeć Macy regularnie w klubach i pubach Los Angeles i okolic. Karierę muzyczną z prawdziwego zdarzenia rozpoczęła w 1999 roku albumem On How Life Is, który zdobył uznanie zarówno publiczności jak i krytyków. Jest laureatką nagrody Grammy w kategorii najlepsza wykonawczyni muzyki pop. Debiutancki sukces potwierdza suma 7 milionów egzemplarzy sprzedanych płyt. Współpracowała z takimi gwiazdami muzyki jak Carlos Santana, The Black Eyed Peas, Fatboy Slim, Natalie Cole, Fergie, Justin Timberlake. Macy Gray jest założycielką MGRAY Music Academy. Identyfikowana jest z mieszanką rytmów pop,soul,r'n'b, funky z domieszką hip hopu i jazzu. W przypadku najnowszego albumu oprócz bardzo charakterystycznego głosu Macy Gray usłyszeć można takich artystów jak: Erykah Badu, Angie Stone, Mos Def, Slick Rick i Sunshine Anderson.

Rufus Wainwright (ur. 22 lipca 1973 w Rhinebeck w stanie Nowy Jork) jest amerykańskim piosenkarzem pochodzenia kanadyjskiego. Znany jest między innymi z wykonania przeboju Leonarda Cohena Hallelujah w filmie Shrek. Już jako sześciolatek zaczął grać na pianinie, a w wieku trzynastu lat koncertował z siostrą, matką i ciotką jako zespół McGarrigle Sisters and Family. Dzięki wykonaniu piosenki I'm Runnin' w filmie Tommy Tricker and the Stamp Traveller jako czternastolatek został nominowany do Nagrody Genie w kategorii najlepszej oryginalnej piosenki. W bardzo młodym wieku zainteresował się operą, a wśród muzycznych autorytetów wymienia Edith Piaf, Al Jolsona czy Judy Garlanda. Wainwright wydał osiem albumów, nagrał ścieżki dźwiękowe i składanki z takimi sławami jak Elton John, David Byrne, Rosanne Cash i Keane. Wainwright koncertował z Tori Amos, Stingiem, Benem Foldsem i Guster. Często występuje ze swoją siostrą Marthą w chórku. Mimo pozyskania licznej grupy fanów i przychylności krytyków, Wainwright osiągnął umiarkowany sukces komercyjny w Stanach Zjednoczonych. Dopiero wyprodukowana przez Neila Tennanta z Pet Shop Boys - płyta Release the Stars spotkała się z ogromną uwagą mediów za oceanem. W 2009 roku miała premierę opera autorstwa artysty pt. ,,Prima Donna", która oparta jest na życiu Marii Callas. Jego najnowszy album zatytułowany All Days Are Nights: Songs For Lulu wydany w marcu br. stał się bardzo popularny również w Polsce.

Angélique Kidjo - afrykańska piosenkarka pochodząca z Beninu. Tworzy muzykę będącą połączeniem popu i tradycyjnych afrykańskich pieśni. Na scenie zadebiutowała w wieku sześciu lat, towarzysząc swojej mamie i jej grupie teatralnej. W szkole podstawowej założyła swój pierwszy zespół, a prawdziwą popularność zdobyła jako nastolatka, wykonując swoją wersję utworu Les Trois Z z repertuaru Miriam Makeby. Ze względów politycznych wyemigrowała do Francji, gdzie zaczynała od śpiewania chórków. Stała się frontmanką jazz rockowej formacji Pilipili, z którą wydała trzy albumy. Pod koniec lat osiemdziesiątych Angélique była już jedną z najpopularniejszych wokalistek występujących na żywo w Paryżu. Pierwszy solowy krążek wydała w 1990 roku. Na albumach artystki nie brakuje takich znakomitych gości jak Carlos Santana, Peter Gabriel, Alicia Keys, Joss Stone, Ziggy Marley, Branford Marsalis oraz duet Amadou & Mariam. Angélique znana jest ze swojej szerokiej działalności społecznej. Od 2002 roku jest Ambasadorem Dobrej Woli z ramienia UNICEF-u. Założyła Fundację The Batonga, dającą młodym dziewczętom możliwość dalszej edukacji, a w przyszłości szansę poprawy sytuacji kobiet na Czarnym Lądzie. Jej muzyka to szeroki konglomerat wielu stylów muzycznych - od afro popu, przez karaibski zouk, jazz, skończywszy na gospel i elementach Latino. Od dzieciństwa inspiruje ją twórczość Jamesa Browna, Otisa Reddinga, Arethy Franklin, Jimiego Hendrixa, Steviego Wondera i Carlosa Santany. Na swoim koncie ma własne wykonania utworów z repertuaru między innymi George'a Gershwina, Jimiego Hendrixa, Rolling Stonesów, Johna Lennona oraz U2.

Marianne Faithfull  brytyjska piosenkarka, autorka tekstów i aktorka. Jest ikoną wśród rockowych piosenkarek, nieco mniej znaną ze swych dokonań przed kamerą. Swoją karierę muzyczną rozpoczynała w latach sześćdziesiątych, ale wielką artystką stała się dziesięć lat później, kiedy jej twórczość nabrała dojrzalszego charakteru. Zaczęła pisać swój własny materiał, stając się jedną z najlepszych wokalistek rockowych XX wieku. Zadebiutowała w 1964 roku singlem As Tears Go By autorstwa Micka Jaggera i Keitha Richardsa. Znajomość z wokalistą The Rolling Stones nie tylko przysporzyła jej sławy w prasie - ich związek był niezwykle burzliwy, ale także w krótkim czasie obarczyła ją ogromną popularnością, którą przypłaciła uzależnieniem od narkotyków i alkoholu. Wydanie płyty Broken English w 1979 roku pozwoliło jej wrócić do czołówki najlepszych brytyjskich wokalistów. Dziś, po latach, krążek ten uznawany jest za jedną z najlepszych płyt w historii muzyki XX wieku. Współpracowała między innymi z Beckiem, Davidem Bowie, Nickiem Cave, Billym Corganem, PJ Harley, Metallicą, Keithem Richardsem, Tomem Waitsem, Rogerem Watersem czy Stevem Winwoodem. W 1994 roku opublikowała autobiografię Faithfull, a w 2007 wspomnienia Memories, Dreams and Reflections. Od lat dziewięćdziesiątych regularnie gra w filmach. Można było ją zobaczyć w Shopping, Moondance , Intymność, Far from China, Zakochany Paryż, Maria Antonina oraz Irina Palm. Wzięła również gościnny udział w nagrywaniu płyty heavymetalowej grupy Metallica Reload. Jej głos, jak określił perkusista grupy, pijany i zniszczony genialnie pasował do melancholijnego utworu upadłej gwiazdy Memory Remains. W 2004 roku wystąpiła w spektaklu Roberta Wilsona The Black Rider, w którym wykonywała piosenki Toma Waitsa. W Polsce koncertowała trzykrotnie - podczas Przeglądu Piosenki Aktorskiej we Wrocławiu, w Sali Kongresowej w Warszawie oraz podczas Festiwalu Era Nowe Horyzonty we Wrocławiu w 2007 roku.

Philip Glass (ur. 31 stycznia 1937 w Baltimore) - amerykański kompozytor, twórca muzyki minimalistycznej. Chociaż ukończył matematykę i filozofię na uniwersytecie w Chicago, zdecydował, że będzie kompozytorem.  Studiował w Nowym Jorku i Paryżu. Tam odkrył muzykę indyjską, która wpłynęła na kształt jego późniejszej twórczości - „minimalistyczną" wizję muzyki. Spotkanie z wirtuozem gry na sitarze Ravim Shankarem skłoniło go do głębszych studiów nad tradycyjną muzyką Indii i Tybetu. W 1966 wyjechał do Indii północnych, gdzie spotkał się z uchodźcami z Tybetu. Wydarzenie to wywarło bardzo duży wpływ, nie tylko na jego pracę: został buddystą. Po spotkaniu z Dalajlamą  stał się gorącym orędownikiem sprawy tybetańskiej. Glass zajmował się również muzyką północnej Afryki; dzięki współpracy z m.in. z Foday Musa Suso w latach osiemdziesiątych na płytach Glassa zaczęły pojawiać się afrykańskie i arabskie motywy. Po powrocie do Nowego Jorku wykorzystał w swojej pracy techniki. Glass współpracował z kanadyjskimorientalne strukturalistą Michaelem Snowem oraz z Robertem Wilsonem przy jego przedsięwzięciach teatralnych (najsłynniejszy efekt tej współpracy to opera Einstein on the Beach). Glass skomponował ponad dwadzieścia oper, osiem symfonii, koncerty gry na pianinie, skrzypcach i saksofonie. Popularność zyskał jako kompozytor muzyki filmowej do eksperymentalnych dzieł dokumentalnych Godfreya Reggio. Współpracował między innymi z Paulem Simonem, Lindą Ronstadt, Yo-Yo Ma i Doris Lessing. Gass został nominowany do Oscara i Złotego Globu za muzykę do filmu Martina Scorsese Kundun - życie Dalajlamy, a także do filmu Stephena Daldry Godziny. Zdobył Złoty Glob za kompozycję do Truman Show.

Kayah - wokalistka, kompozytorka, autorka tekstów.  Jak sama przyznaje - śpiewa od zawsze. Karierę muzyczną rozpoczęła współpracą z reaggowymi zespołami Rastar i Zgoda oraz Tilt. Rozgłos w kraju zyskała dzięki piosence „Córeczko chciałabym, żebyś była chłopcem", którą wykonała w 1988 roku na Festiwalu Krajów Nadbałtyckich w Karlsham. Jej pierwszy solowy autorski album "Kamień" wydany został w 1995, rok później Kayah została uhonorowana Fryderykiem dla najlepszej polskiej wokalistki oraz uznana Indywidualnością Roku '96 przez Telewizję Polską. Tym samym stała się niekwestionowaną gwiazdą polskiej sceny muzycznej. Swoją pozycję na rynku Kayah umocniła następnym krążkiem „Zebra", wydanym w 1997 roku przez BMG Poland. Osiem nominacji do Fryderyków i cztery zdobyte statuetki utwierdziły jej pozycję na rynku muzycznym. Dwa lata po wydaniu „Zebry", w roku 1999, artystka zdecydowała się na współpracę z Goranem Bregovićem, czego efektem jest ich wspólna płyta „Kayah i Bregović". W roku 2000 ukazała się jej nowa autorska płyta „Jaka Ja Kayah". Wystarczyły 4 dni, aby sprzedać aż 50 tysięcy egzemplarzy. Kayah oprócz tego, że jest piosenkarką zajmuje się również produkcją muzyczną. Jest współwłaścicielką firmy fonograficznej Kayax, założonej w 2001 roku. Wytwórnia była eksperymentem, z którym sama artystka nie wiązała większych nadziei. Dość szybko jednak przeobraziła się ona w poważną firmę, która wypromowała twórczość takich wykonawców, jak Maria Peszek, Sofa czy Smolik.